Bölüm 1: İmgesel Kurgulama: Bilişsel Süreçler ve Yaratım

1.1. İmgelem ve Bellek İlişkisi

Sınavların ana omurgasını oluşturan “İmgesel Kurgulama” , adayın görsel belleğini kağıt üzerinde yeniden inşa etmesi sürecidir. 2012-2025 yılları arasında sorulan sorular incelendiğinde, konuların genellikle günlük yaşamdan sahneler (pazar yeri, durak, ev içi haller), kavramsal durumlar (bekleyiş, kaos, denge) veya spesifik olay örgüleri üzerine kurulu olduğu görülür.

İmgesel çizim, “ezber çizim” demek değildir. Ezber çizim, adayın anatomik yapıları veya nesneleri kalıplaşmış şemalarla (örneğin; hep aynı açıda duran bir el, hep profilden çizilen bir yüz) aktarmasıdır ve jüri tarafından kolayca fark edilerek düşük puanlanır. İmgesel kurgulama ise, adayın perspektif kurallarına, ışık-gölge prensiplerine ve anatomi bilgisine dayanarak, daha önce hiç görmediği bir sahneyi inandırıcı bir şekilde “var etmesi”dir.

1.2. Perspektif ve Mekan Algısı

Mekan kurgusu, imgesel çizimin iskeletidir. Adayların en sık yaptığı hata, figürleri boşlukta yüzüyormuş gibi çizmeleri veya zeminle ilişkilerini kuramamalarıdır. Anadolu Üniversitesi sınavlarında jüri, mekanın derinliğini hissetmek ister.

• Tek Noktalı Perspektif: Genellikle iç mekan tasvirlerinde, derinliğin tek bir kaçış noktasına odaklandığı durumlarda kullanılır. Klostrofobik veya odaklanmış bir etki yaratır.
• İki Noktalı Perspektif: Dış mekanlarda, bina köşelerinde veya nesnelerin çapraz duruşlarında kullanılır. Daha dinamik ve gerçekçi bir algı sunar.
• Üç Noktalı Perspektif (Kuş/Solucan Bakışı): Özellikle Çizgi Film ve Animasyon bölümü adayları için dramatik etki yaratmakta kullanılır. Ancak anatomik deformasyon (kısaltım/foreshortening) riski taşıdığı için ustalık gerektirir.

1.3. Figüratif Yetkinlik: Anatomi ve Hareket

Sınavlarda sorulan konular ne olursa olsun, merkezde genellikle “insan” ve insan bedeni vardır. Anadolu GSF, figür çiziminde akademik doğruluğu önemser.

• Osteoloji (Kemik Bilimi): Aday, derinin altındaki iskelet yapısını bilmelidir. Omuz kuşağı, leğen kemiği ve eklem noktalarının yerleri doğru işaretlenmelidir.
• Myoloji (Kas Bilimi): Hareket halindeki figürde hangi kasın kasılıp (fleksiyon) hangisinin gevşediği (ekstansiyon) çizime yansımalıdır.
• Denge ve Ağırlık Merkezi: Ayakta duran bir figürde, boyun çukurundan (jugular notch) yere indirilen dikmenin, taşıyıcı ayağın taban alanına düşmesi gerekir (Contrapposto duruşu). Bu denge kurulmadığında figür “devriliyormuş” gibi görünür.

Bölüm 2: Resim Bölümü Derinlemesine Analiz

2.1. Bölümün Karakteristiği ve Beklentiler

Resim Bölümü, plastik sanatların temelini oluşturan, boyasal ve lekesel değerlerin ön planda olduğu bir disiplindir. Sınav 90 dakika süresince karakalem ile yapılsa da, jüri adayın “renkleri gri tonlarına dönüştürme” becerisine, yani valör zenginliğine bakar.

Resim bölümü soruları genellikle “anlatımcı” (narrative) niteliktedir. Çok figürlü kompozisyonlar, mekan-insan ilişkisinin yoğun olduğu sahneler (örneğin; “Bir kafede tartışan insanlar”, “Kütüphanede ders çalışan öğrenciler”, “Sokak müzisyenleri ve izleyiciler”) sıkça karşılaşılan temalardır.

2.2. Kompozisyon İlkeleri ve Teknik Tavsiyeler

Resim bölümü adayları için en önemli kriter “Kompozisyon Dengesi”dir.

• Altın Oran ve 1/3 Kuralı: Kağıt yüzeyi zihinsel olarak 9 eşit parçaya bölünmeli ve ilgi merkezi (focal point) bu kesişim noktalarına yerleştirilmelidir.
• Leke Dağılımı: Siyah, beyaz ve gri alanların kağıt üzerindeki dağılımı bir ritim oluşturmalıdır. Tüm koyu tonların bir köşeye yığılması dengeyi bozar.
• Atmosferik Perspektif: Ön plandaki nesneler daha net, daha kontrastlı ve daha detaylı çizilirken; arka plandaki nesneler daha silik, daha gri ve daha az detaylı çizilmelidir (sfumato). Bu, kağıt üzerinde derinlik hissi yaratır.

2.3. Kaçınılması Gerekenler

• Çizgisel Kalmak: Resim bölümü deseni “çizgi” değil “leke” sanatıdır. Sadece kontur çizgileriyle çizip içini doldurmak yerine, kütleleri leke olarak görmek gerekir.
• Parçalı Çalışma: Bir figürü bitirip diğerine geçmek yanlıştır. Tüm kompozisyon aynı anda, aşama aşama ilerletilmelidir.
• Hikaye Eksikliği: Resim bölümü, mekanik bir çizimden ziyade bir atmosfer ve duygu aktarımı bekler. Figürlerin yüz ifadeleri, vücut dilleri bir hikaye anlatmalıdır.

Bölüm 3: Çizgi Film ve Animasyon Bölümü Analizi

3.1. Hareketin ve Hikayenin Tasarımı

Çizgi Film ve Animasyon Bölümü, Anadolu Üniversitesi’nin en popüler ve rekabetçi bölümlerinden biridir. Buradaki temel beklenti “hareketin illüzyonu” ve “karakter tasarımı”dır. Resim bölümündeki gerçekçi ve akademik yaklaşımdan farklı olarak, burada stilizasyon, abartı ve dinamizm ön plandadır.

Sınav soruları genellikle bir eylem anını (aksiyon) veya fantastik bir kurguyu içerebilir. Adaydan, normal perspektif kurallarını zorlayan (balıkgözü, ultra geniş açı) kadrajlar beklenebilir.

3.2. Karakter Tasarımı ve Deformasyon

• Silhouette (Silüet) Değeri: Tasarlanan karakter sadece gölge olarak (siyah leke) görüldüğünde bile tanınabilir olmalıdır. Karakterin kimliği (kötü adam, kahraman, yaşlı, çocuk) duruşundan ve formundan okunmalıdır.
• Squash and Stretch (Ezilme ve Genleşme): Animasyonun 12 temel prensibinden biri olan bu ilke, çizimde nesnenin esnekliğini ve ağırlığını hissettirmek için kullanılır. Örneğin, zıplayan bir karakterin yere değdiği anda vücudunun basıklaşması, havaya kalktığında uzaması çizilmelidir.
• Line of Action (Eylem Çizgisi): Karakterin omurgasından geçen hayali bir eğri çizgi, hareketin yönünü ve gücünü belirler. “C” veya “S” şeklinde kavisli eylem çizgileri, “I” şeklinde düz çizgilerden daha dinamiktir.

3.3. Teknik Tavsiyeler ve Çizgi Kalitesi

Animasyon çizimlerinde “temiz çizgi” (clean line) önemlidir. Araştırma çizgilerinin (skiz) altında kalması, ana formun net bir konturla belirlenmesi gerekir. Jüri, karmaşık taramalar yerine, formun hacmini belirleyen net çizgileri ve karakterin ifadesini (mimik) tercih eder.

Bölüm 4: Grafik Sanatlar Bölümü: Görsel İletişim

4.1. Kavramsal Düşünme ve İmge

Grafik Bölümü sınavları, adayın “soyut kavramları somut görsellere dönüştürme” becerisine odaklanır. Sorular; “Göç”, “İletişimsizlik”, “Küresel Isınma” gibi sosyal veya kavramsal temalar olabilir. Adaydan beklenen, bu kavramı en çarpıcı ve en yalın haliyle ileten bir görsel metafor bulmasıdır.

4.2. Tipografi ve Görsel Hiyerarşi

Eğer sınav formatı izin veriyorsa (bazı yıllarda yazı kullanımı yasaklanabilir, kılavuz dikkatle okunmalıdır), tipografik öğelerin kompozisyona dahil edilmesi büyük artı sağlar.

• Görsel Hiyerarşi: İzleyicinin gözü ilk nereye bakacak? Tasarımda en önemli öğe en büyük veya en kontrastlı olmalıdır.
• Sadelik (Less is More): Grafik tasarımda gereksiz her çizgi gürültüdür. Aday, mesajı iletmeyen tüm detayları elemelidir.
• Yaratıcı Kadraj: Konuyu standart göz hizasından çizmek yerine, konunun dramatik etkisini artıran alt veya üst açılar, ya da çok yakından (makro) detaylar tercih edilebilir.

Bölüm 5: Heykel Bölümü: Form ve Üç Boyutlu Kurgu

5.1. Kütle, Hacim ve Konstrüksiyon

Heykel Bölümü sınavında kağıt üzerine çizim yapılsa da, jüri “heykeltıraş gözüyle” bakılıp bakılmadığını değerlendirir. Burada “leke”den ziyade “form” ve “konstrüksiyon” önemlidir. Figürlerin iç yapısı, birbirine geçen geometrik kütleler (küre, silindir, küp) olarak algılanmalı ve kağıda böyle aktarılmalıdır.

5.2. Işık-Gölge ile Formu Döndürmek

Heykel çiziminde ışık, formu tanımlamak için kullanılır.

• Core Shadow (Öz Gölge): Formun ışık almayan tarafındaki en koyu bölge.
• Reflected Light (Yansıyan Işık): Öz gölgenin içindeki, zeminden yansıyan hafif aydınlık alan. Bu alan, formun dönmesini ve hacim kazanmasını sağlar.
• Cast Shadow (Düşen Gölge): Nesnenin zemine düşürdüğü gölge. Nesnenin yere bastığını ve ağırlığı olduğunu kanıtlar.

5.3. Teknik Tavsiyeler

Heykel adayları, çizimlerinde “tarama” (hatching) yönlerine çok dikkat etmelidir. Tarama çizgileri düz değil, formun yüzeyini takip eden kavisli çizgiler olmalıdır (Cross-contour lines). Bu, kağıt düzleminde sanal bir kabartma etkisi yaratır.

Bölüm 6: Cam Bölümü: Tasarım Odaklı Yaklaşım ve Şeffaflık

6.1. Bölümün Özgün Sınav Tanımı

numaralı belgede Cam Bölümü sınavı spesifik olarak “İmgesel Kurgulama ve Tasarıma Yönelik Karakalem Çizim” olarak tanımlanmıştır. Bu, diğer bölümlerden ayrılan en belirgin özelliktir. “Tasarıma yönelik” ifadesi, adayın sadece var olanı çizmesini değil, yeni bir obje, form veya kullanım eşyası tasarlamasını bekler. Bu, endüstriyel tasarım ile sanatın kesiştiği bir alandır.

6.2. Malzeme Bilgisi: Camı Çizmek

Cam, çizilmesi en zor materyallerden biridir çünkü kendisi görünmezdir; sadece ışığı kırar ve yansıtır.

• Yansıma ve Kırılma (Refraction): Şeffaf bir objenin arkasında kalan nesneler, camın formuna göre kırılmış veya bozulmuş olarak görünmelidir.
• High-Light (Parlaklık): Cam yüzeyindeki en parlak ışık noktaları, kağıdın en beyaz yeri olarak bırakılmalı veya silgiyle açılmalıdır. Bu parlaklıklar keskin ve nettir.
• Kenar Kalınlığı: Cam objelerin mutlaka bir et kalınlığı (cidar) vardır. Bu kalınlık çizimde gösterilmelidir.

6.3. Olası Soru Tipleri ve Öneriler

Cam bölümü için olası sorular: “Parfüm şişesi tasarımı”, “Organik formlu bir aydınlatma elemanı”, “Su ve cam ilişkisi”. Adaylara tavsiye: Endüstriyel tasarım eskiz tekniklerini (marker tekniğine benzer dinamik taramalar) karakaleme uyarlamaları, sunum paftası düzeninde (bir ana çizim, yanına detay çizimleri) kompozisyon kurmaları avantaj sağlar.

Bölüm 7: Seramik Bölümü: Doku ve Plastisite

7.1. Formun Yumuşaklığı ve Doku

Seramik, çamurun şekillendirilmesi sanatıdır. Sınav çizimlerinde de bu “plastisite” (yumuşaklık, şekil verilebilirlik) hissedilmelidir. Keskin, metalik köşeler yerine daha organik, akışkan formlar seramik estetiğine uygundur.

7.2. Doku Kontrastları

Seramik bölümü sorularında genellikle farklı dokuların bir arada kullanılması istenir. Örneğin; pürüzlü bir kaya parçası üzerinde duran pürüzsüz bir seramik vazo, ya da hasır bir sepetin içindeki meyveler.

• Mat Yüzeyler: Işığı yutarak yumuşak geçişli gölgeler oluşturur.
• Parlak Yüzeyler (Sırlı Seramik): Işığı yansıtarak keskin parlamalar (refleler) oluşturur. Adayın bu iki dokuyu aynı kalemle ayırt edilebilir şekilde çizmesi gerekir.